Ubuntu OS Donanım Özellikleri Görüntüleme Komutları
Ubuntu 20.04 kullanırken sisteminin CPU’su ne, RAM kaç GB, disk hangi formatta, ekran kartı ne gibi soruların cevabını almak için ekstra programlara ihtiyacın yok. Terminal üzerinden birkaç basit komutla donanımı net şekilde görebilirsin.
Bu yazıda en yaygın ve en işe yarayan komutları derli toplu şekilde paylaşıyorum.
1) Genel Sistem Donanım Bilgisi (Full Detay)
Sistemde ne varsa neredeyse tamamını en detaylı şekilde görmek için en güçlü komutlardan biri lshw komutudur.
sudo lshw
Ne işe yarar?
- CPU, RAM, disk, ağ kartı, BIOS, anakart gibi tüm donanımı listeler.
- Özellikle sistem bileşenlerini analiz etmek için idealdir.
Eğer çıktıyı daha okunabilir ve kısa görmek istiyorsan:
sudo lshw -short
Bu şekilde tablo formatında daha hızlı bir özet alırsın.
2) CPU (İşlemci) Bilgisi
İşlemci modelini, çekirdek sayısını, thread bilgisini, mimariyi ve hız detaylarını görmek için:
lscpu
Bu komutla öğrenebileceklerin:
- CPU modeli
- Çekirdek / thread sayısı
- Sanallaştırma desteği (VT-x / AMD-V)
- Cache bilgileri
- Architecture (x86_64 vs)
CPU kontrolü için en temiz ve hızlı komuttur.
3) RAM (Bellek) Bilgisi
Sistemde kaç GB RAM var, ne kadarı kullanılıyor, swap aktif mi gibi sorular için:
free -h
-h parametresi sayesinde çıktılar insan okunabilir formatta görünür (MB/GB).
Daha derin bilgi için (RAM slotları, modül bilgisi, marka/model gibi):
sudo dmidecode -t memory
Bu komut özellikle şunlar için çok faydalıdır:
- RAM kaç slotta takılı?
- Her slotta kaç GB var?
- RAM frekansı nedir?
- DDR3 / DDR4 türü nedir?
4) Disk ve Depolama Bilgisi
Disk bölümlerini, NVMe/SATA diskleri, partition yapısını ve mount edilen alanları görmek için:
lsblk
Bu komut sana disk yapısını ağaç gibi gösterir.
Disk kullanım durumunu görmek için (hangi disk dolu, ne kadar boş alan var):
df -h
Kısaca fark:
lsblk: disk yapısı ve partition listesidf -h: disk doluluk oranı ve mount edilen alanlar
5) Ekran Kartı (GPU) Bilgisi
GPU modelini görmek için:
lspci | grep -i vga
Bu komut genellikle NVIDIA / AMD / Intel ekran kartını hızlıca gösterir.
Eğer laptop kullanıyorsan bazen hem Intel hem NVIDIA gibi çift GPU da listelenebilir.
6) Anakart (Motherboard) Bilgisi
Anakart modeli, üretici bilgisi ve seri numarası gibi veriler için:
sudo dmidecode -t baseboard
Bu komut özellikle sistemin marka-modelini tespit etmek için çok faydalıdır.
7) USB Aygıtları Listeleme
Sisteme takılı tüm USB cihazları görmek için:
lsusb
Örnek kullanım alanları:
- USB Wi-Fi adaptörü takıldı mı?
- Bluetooth dongle tanındı mı?
- USB mouse/klavye düzgün algılanıyor mu?
8) PCI Aygıtları (Ağ Kartı, Ses Kartı vs.)
Sistemdeki PCI donanımlarını görmek için:
lspci
Bu komutla şunları görebilirsin:
- Ethernet kartı
- Wi-Fi kartı
- ses kartı
- ekran kartı
- chipset bilgisi
Kısaca sistemin “donanım haritasını” çıkarır.
9) Tek Komutla Şık Sistem Özeti (Neofetch)
Terminalde sistemini görsel şekilde özetlemek istiyorsan:
neofetch
Bu komut çoğu sistemde kurulu gelmez. Kurmak için:
sudo apt install neofetch
Neofetch ne verir?
- OS sürümü
- kernel versiyonu
- CPU / RAM bilgisi
- ekran çözünürlüğü
- masaüstü ortamı
- terminal bilgisi
Donanım analizi için değil ama hızlı özet almak için mükemmeldir.
En Pratik Özet: Hangi Komutu Ne Zaman Kullanmalısın?
| İhtiyaç | Komut |
|---|---|
| Genel donanım raporu | sudo lshw |
| Kısa donanım listesi | sudo lshw -short |
| CPU bilgisi | lscpu |
| RAM kullanımı | free -h |
| RAM slot ve detay | sudo dmidecode -t memory |
| Disk/partition yapısı | lsblk |
| Disk doluluk durumu | df -h |
| GPU modeli | lspci \| grep -i vga |
| Anakart bilgisi | sudo dmidecode -t baseboard |
| USB cihazlar | lsusb |
| PCI cihazlar | lspci |
| Görsel sistem özeti | neofetch |
Sonuç
Ubuntu 20.04’te donanım bilgilerini görmek için ekstra yazılım aramana gerek yok. Bu komutlar, hem hızlı teşhis hem de sistem analizi için fazlasıyla yeterli.
Benim önerim şu:
- Hızlı kontrol için:
lscpu,free -h,lsblk - Detaylı rapor için:
sudo lshw - Görsel özet için:
neofetch